Refleksi Mentela’ah al-Muqaddimah Ibn Khaldun (Bahagian 1)

o

Saya kongsikan sebahagian refleksi daripada proses pembacaan al-Muqaddimah, karya ‘magnum opus’ Ibn Khaldun.

1. Suatu yang biasa bagi seorang sarjana menghimpun dan menyulam pandangan-pandangan yang berbeza dari mazhab atau sarjana yang lain.

2. Penting untuk diperhatikan dengan teliti apabila membaca perenggan-perenggan yang menerangkan sesuatu subjek untuk menyokong maksud yang mahu disampaikan penulis (dalam konteks ini ialah perihal perbezaan antara mukjizat, karamah dan sihir bagi seorang Nabi seperti yang dibahaskan dalam Muqaddimah Ibn Khaldun).

3. Beliau menyulam pandangan para mutakallimun seperti Asy-Sya’irah, para failasuf, dan juga Mu’tazilah; dalam menerangkan perihal perbezaan antara mukjizat, karamah dan sihir.

4. Pengalaman sebagai pembaca buat kali pertama (secara bersungguh-sungguh); aspek mempunyai asas kefahaman Usuluddin (mengenai ‘Aqidah, agama wahyu dll) sebagaimana yang difahami oleh Asy-Sya’irah dan failasuf harus diberi perhatian.

5. Jika tiada asas dalam hal-hal yang menentukan pegangan sebagai Muslim, dan juga artikulasi sesuatu fakta-pengalaman kalangan ahli failasuf, ia pasti menyukarkan kita untuk memahami apa yang mahu disampaikan oleh Ibn Khaldun bila berbicara mengenainya.

6. Saya fikir, dalam pembicaraan2 awal Ibn Khaldun pada bab Pendahuluan, beliau mempersiapkan asas-asas kefahaman bagi membicarakan hal-hal dan ciri-ciri kepemimpinan, kepentingan serta pengaruh pemimpin dalam sesebuah masyarakat.

7. Selain itu, turut dibicarakan asas-asas yang mempengaruhi sifat sesebuah masyarakat sama ada dipengaruhi persekitaran seperti jenis makanan dan juga benua/wilayah yang didiami.

8. Perkara 7 di atas, bila diteliti, Ibn Khaldun sudah membicarakan aspek ilmu psikologi Insan dan gelagat Insan (behaviour). Sebagai contoh, apabila beliau menyertakan usaha penyiasatan Mas’udi untuk mengapa ‘Negro’ (baca terjemahan DBP) mempunyai sikap mengambil mudah, mudah terusik dan terlalu mengikut perasaan.

9. Walau bagaimanapun, Ibn Khaldun tidak berpuas hati dengan usaha yang dilakukan al-Mas’udi kerana ia sekadar melaporkan kembali pendapat Galen dan al-Kindi. Bukankah hal ini juga menuntut untuk pembaca Ibn Khaldun meneliti pendapat2 Galen dan al-Kindi dalam hal ini?

Akan saya kongsikan lagi sebarang refleksi mengenai pembacaan di muka surat seterusnya.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *